Aydınlatma Metni ve Açık Rıza
Kişisel verilerin korunması, günümüz dijital çağında hem bireylerin temel haklarının korunması hem de kurumların yasal sorumluluklarını yerine getirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) uyarınca, veri sorumluları kişisel verilerin işlenmesi sırasında ilgili kişilere gerekli bilgilendirmeyi yapmak ve bazı durumlarda açık rızalarını almak zorundadır. Bu bağlamda, aydınlatma metni ve açık rıza kavramları veri işleme süreçlerinin en kritik unsurlarını oluşturmaktadır.
Aydınlatma Metninin İçeriği Nasıl Olmalı?
KVKK’nın 10. maddesi uyarınca veri sorumluları, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişileri bilgilendirmekle yükümlüdür. Aydınlatma metni, ilgili kişinin şeffaf bir şekilde bilgi sahibi olmasını sağlar. Bu metinde asgari olarak şu hususlara yer verilmelidir:
– Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği,
– Kişisel verilerin hangi amaçlarla işleneceği,
– İşlenen kişisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği,
– Kişisel verilerin toplanma yöntemi ve hukuki sebebi,
– İlgili kişinin KVKK madde 11 kapsamında sahip olduğu haklar.
Aydınlatma metinlerinin açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir bir formatta hazırlanması gerekmektedir. Metin; teknik terimlerden arındırılmış, sade bir dille yazılmalı ve veri işleme faaliyetlerine ilişkin kapsamlı bilgi içermelidir.
Açık Rıza ve Önemi
KVKK’nın 5. ve 6. maddelerinde sayılan istisnalar dışında kişisel verilerin işlenmesi için ilgili kişinin açık rızası şarttır. Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay beyanıdır. Dolayısıyla, önceden hazırlanmış kutuların işaretli olması veya zorlama unsuru içeren yöntemlerle alınan onaylar geçerli kabul edilmez. Açık rızanın geçerli olabilmesi için:
– Belirli olması, yani hangi veri işleme faaliyetini kapsadığının net şekilde belirtilmesi,
– Bilgilendirmeye dayalı olması, yani kişinin hangi amaçla verisinin işleneceğini bilmesi,
– Özgür iradeyle verilmiş olması, yani kişinin onay verip vermeme konusunda serbest bırakılması gerekir.
Uyulmaması Halinde Uygulanacak Yaptırımlar
KVKK kapsamında aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya açık rıza almadan veri işleyen kurum ve kuruluşlara idari para cezaları uygulanmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında uygulanacak idari para cezasının tabanı 68.083,00 TL, tavanı ise 1.362.021,00 TL’dir.
Çetinkaya Hukuk ve Danışmanlık Ofisi Olarak Hizmetlerimiz
Müvekkillerimize, KVKK kapsamında aydınlatma yükümlülüğü ve açık rıza süreçleriyle ilgili kapsamlı hukuki destek sağlamaktayız. Bu çerçevede sunduğumuz hizmetlerden bazıları şunlardır:
– KVKK’ya uygun aydınlatma metinlerinin hazırlanması ve güncellenmesi,
– Açık rıza metinlerinin hazırlanması ve geçerliliğinin sağlanması,
– Kurum içi uyum süreçlerinin denetlenmesi ve hukuki danışmanlık,
– Kişisel verilerin işlenmesi süreçlerinde risk analizi ve hukuki değerlendirme,
– KVKK’ya aykırılık halinde uygulanabilecek idari yaptırımlar konusunda önleyici danışmanlık,
– Veri sorumluları için farkındalık eğitimleri ve uyum programları hazırlanması.